Nét riêng Tam Đảo

26/07/2013

Khu nghỉ mát Tam Đảo nằm giữa vườn quốc gia Tam Đảo. Tuy ở trong vùng nhiệt đới nhưng lại có khí hậu như vùng ôn đới, nên từ lâu được sánh ngang với Sa Pa và Đà Lạt tuy chỉ cách Hà Nội hơn 40 cây số theo đường chim bay.
Nhiều du khách lên Tam Đảo đều rất hài lòng và mong muốn lần sau còn lên nữa. Nhưng ai cũng có một nỗi băn khoăn vì chưa thấy nét thật riêng, thật ấn tượng về Tam Đảo. ở Sa Pa có vách đá rừng hoa trên núi Hàm Rồng giữa biển mây mù; có rừng đào phai nở hoa vào tuyết trắng! ở Đà Lạt có bát ngát những rừng hoa Cúc quì vàng rực, lúc cuối mùa lại điểm thêm vài bụi dứa dại trổ lên không chỉ những cành hoa mà là những cây hoa vĩ đại cao vút như những cây tre to! Còn ở Tam Đảo có gì?
Thực ra ở Tam Đảo có rất nhiều nét riêng mà nhiều người vẫn chưa nhận ra.
Dân số bản địa ở khu nghỉ mát Tam Đảo chỉ có vài trăm khẩu. Là thị dân nhưng vẫn làm nghề nông là chính, đất canh tác là những mảnh vườn nhỏ trên sườn núi dốc. Quả bí trên giàn đứt dây có thể lăn xuống tận chân núi mất tăm! Những mảnh vườn nghiêng chỉ rộng vài trăm mét vuông luôn xanh tốt với các cây thuốc như mạch môn, bạch chỉ, xuyên nhung, huyền sâm, đương qui… toả hương thơm rất đặc trưng. Nối tiếp có các vườn hoa móng rồng, phong lan, trà mi, hồng, cúc… Các vườn quả mận, đào, chuối, mít, bưởi… thay nhau ra quả bốn mùa. Rồi những vườn rau thơm, rau cải, xu hào, bắp cải… quanh năm cho thu hoạch. Nghề vườn ở đây là xen canh cây rau, cây hoa, cây thuốc, cây quả và cây cảnh rồi luân canh để có hoa lợi quanh năm. Đặc biệt ở Tam Đảo còn có giống nho quả nhỏ màu hồng nhạt do Kiều dân Pháp trồng từ đầu thế kỷ 20, dù nay đã trở thành giống nho hoang bò lan ra các cánh rừng nhưng vẫn cho quả ngọt rất thơm ngon. Nếu được nghiên cứu và lai tạo sẽ cho giống nho đặc sản hợp với thổ nhưỡng để tạo nên cả rừng nho trên sườn núi dốc.
Đi nghỉ mát trên núi, du khách thường nghĩ ngay đến món ăn đặc sản của rừng. Nhưng đây là Vườn Quốc Gia mọi thú hoang dã đều được bảo vệ nên người Tam Đảo đã chăn nuôi nhiều bò dê, lợn rừng, rắn và vài thứ thú hoang đã được thuần hoá để nhân giống chăn nuôi, cung cấp thực phẩm sạch cho các quán ăn. Đã có các trại bò, dê các giống côn trùng làm thực phẩm. Nếu được các nhà quản lý cho phép và giúp đỡ, người dân ở đây có thể nuôi được cả các côn trùng quí hiếm để cung cấp tiêu bản cho các nhà khoa học và khách du lịch để không phải vào rừng săn bắn và làm tổn hại tới thiên nhiên hoang dã. Vì người dân sinh sống ở đây đã rất lâu đời, họ hiểu rõ đời sống và đặc tính của tất cả các loại sâu bọ trong rừng Tam Đảo như hiểu các con vật nuôi trong nhà mình.
Trên Sa Pa có hoa đào nở giữa biển mây mù. Trong Đà Lạt có hoa mi mô da trong phố, có hoa Atixô trong vườn và có những rừng hoa cúc quì vàng nhức mắt! Vậy Tam Đảo có cây và hoa gì đặc hữu?
Từ thành phố Vĩnh Yên lên tới cây số 19 với độ cao 400mét đã thấy suốt hai bên đường là những rừng thông cổ thụ mọc trên sườn núi dốc mà vẫn vươn cao vút chen nhau đón ánh mặt trời và cùng hò reo đón gió. Dạo chơi ở Tam Đảo, dù đi về hướng nào cũng đều gặp suối bởi cả vườn Quốc gia Tam Đảo có tới 36 con suối lớn. Trong khu nghỉ mát Tam Đảo cũng có hàng chục khe suối chảy qua và suối nào cũng lắm loài thuỷ sinh quí hiếm. Dễ gặp nhất là giống rùa núi lưng vàng bung đỏ, mai có diềm răng cưa, có con chỉ nhỏ bằng nửa quả chanh, may mắn còn gặp con cá cóc đầu và chân giống cóc, đuôi giống đuôi cá không vảy, sinh và sản như loài lưỡng cư. Đây là loài vật vô cùng quí hiếm hiện chỉ còn thấy xuất hiện ở Tam Đảo.
Du lịch tâm linh, từ chân núi nơi cây số 13, ta gặp đền Chân Suối. Lên cao vài cây số đã đến đền Cậu rồi gặp các am, miếu nhỏ ven đường hoặc trong các rừng thông. Tiếp tục trên đỉnh núi vào thắp nhang đền Đức Thánh Trần, đền bà Chúa Thượng Ngàn. Muốn du ngoạn công trình thiên tạo, bước xuống 230 bậc đá để được tắm rửa hồ nước trong veo, ngước nhìn lên Thác Bạc cao 130 mét đang đổ nước xuống qua ba bậc đá mới tới hồ nước vẫn trong và mát lạnh. Muốn chiêm ngưỡng công trình nhân tạo thì cố leo lên 2300 bậc bê tông lên với tháp truyền hình trên đỉnh núi cao giữa mây xanh. Lúc trời quang mây tạnh, ta có thể nhìn tới tận Hà Nội và Thành phố Sơn Tây.
Nhưng có người còn băn khoăn vì chưa thấy lâm thổ sản đặc hữu có thể gây ấn tượng mạnh cho mình. Phải chăng trên bàn tiệc có quá nhiều món ăn ngon nên thực khách khó nhìn ra sơn hào hải vị!
Tam Đảo có rất nhiều giống hoa phong lan treo mình trên những cành cây cao vút, lại có nhiều giống hoa dại mọc ven đường, hoa Loa kèn núi có màu vàng đốm rất đẹp, khi nở xoè cánh hướng lên trời nên được gọi là hoa Thiên hương. Nhưng ấn tượng hơn cả phải kể tới hoa bìm bìm nở tím biếc cả cánh rừng, phủ kín cả mái ta luy dương, mái ta luy âm dọc đường đi và rủ kín bức mành màu tím từ ngọn cây xuống tận mặt đất rồi bao trùm các bụi cây, rắc đều màu tím ra khoảng không bao la… Một màu tím hoa lốm đốm giữa màu xanh lá êm dịu chứ không rực rỡ màu vàng đến nhức mắt như hoa cúc quì nên ít người nhớ đến. Vả lại hoa bìm bìm không nở vào mùa hè, mà du khách thường chỉ lên Tam Đảo nghỉ mát vào mùa hè!
Nhiều người đã từng biết đến rừng trúc Sa Pa, rừng trúc Yên Tử nhưng không đâu bằng rừng trúc Tam Đảo. Bà con miền núi ở đây gọi là cây sặt. Cây sặt lớn nhất cũng chỉ to hơn ngón chân cái nhưng có thể cao tới 5 mét. Măng sặt là món ngon có vị đăng đắng rất đặc trưng. Đặc biệt khi già thân cây sặt chuyển từ màu xanh sang màu nâu đen từ gốc tới cành. Nhìn vào rừng sặt nhầm tưởng rừng cốt thép công trường đang mọc lá xanh! Cây dương xỉ sống trên trái đất cách đây vài triệu năm, ở nhiều nơi đã tiệt chủng nhưng ở Tam Đảo vẫn còn cả rừng dương xỉ cổ thụ, có nhiều cây cao vài mét!
Trên đỉnh Tam Đảo còn có khu rừng Rùng Rình, một cái tên mang đặc điểm rừng lùn trên độ cao hơn ngàn mét. Cây cối nơi đây không còn sự cạnh tranh ánh nắng nên đều lùn xuống để ôm ấp nhau cùng tránh rét. Đây là rừng nguyên sinh nên lá cây rụng xuống dày hàng mét lại có dây leo đan võng chằng chịt và rễ cây nổi lên ken dày ngang dọc. Ai bước qua đây cũng thấy Rung Rinh thích thú để rồi Dùng Dình lưu luyến chưa muốn rời chân đi.
Khu nghỉ mát Tam Đảo nằm lọt trong thung lũng Máng Chi ba bề là núi giống như chiếc ngai quay mặt về hướng nam. Vì vậy mùa đông gió mùa đông bắc bị ngăn lại bớt rét, mùa hè gió nồm nam thoả sức lùa vào mát thêm. Khi mùa hè, ánh nắng gay gắt của mặt trời bị hai tay ngai che chắn sớm chiều nên ngày hè ở đây chỉ có nắng 7 giờ, từ 9 giờ sáng đến 4 giờ chiều. Sang mùa đông, mặt trời lùi xuống phương nam, không bị tay ngai che chắn nên ở đây lại có nắng tới 10 giờ mỗi ngày, từ 7 giờ sáng đến tận 5 giờ chiều. Vì vậy ở Tam Đảo, thời tiết mát về mùa hè và ấm về mùa đông. Rất ít khi rét xuống không độ.
Nghỉ dưỡng ở Tam Đảo rất tốt cho sức khoẻ, ban ngày luôn tỉnh táo, không ai thấy buồn ngủ trưa nên ban đêm ngủ rất ngon giấc. Không có ruồi muỗi quấy rầy nên rất thích hợp với các trại hè cho thanh thiếu niên.
Tương lai không xa sẽ còn có khu nghỉ mát Tam Đảo 2 cách Tam Đảo 1 khoảng 9 km. Khu nghỉ mát Tam Đảo 2 nằm trên cao nguyên rộng chừng 100ha với độ cao 1100mét, có núi đá, có hang sâu, có suối khe, có đường mòn leo dốc, có cầu treo qua suối, cầu vồng qua khe… cho du khách đến với thác Vàng, leo lên đỉnh núi Thạch Bàn. Và sẽ có nhiều nét đẹp rất riêng, rất ấn tượng mà chỉ có ở vùng danh sơn này mới có.

 

Dương Văn Lãm
Các tin đã đưa ngày: