Bác Hồ với thể dục thể thao

03/03/2016

Mỗi lần Tết đến, Đảng bộ, nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc đều nhớ lần Bác Hồ về thăm  thôn Lạc Trung vào ngày 25 tháng 01 năm 1961. Bác nói chuyện với cán bộ, nhân dân: “Một HTX trồng được 4500 cây, không bằng tất cả các HTX đều trồng mỗi nơi 1.000 cây, không bằng nhân dân cả xã mỗi người trồng 10 cây. Phải yêu cây như yêu con.” Bác vui đọc hai câu thơ ứng khẩu:

          Năm nay chuẩn bị trồng cây

          Dăm năm sau sẽ bắt tay dựng nhà.

Bác cũng đã có câu nói vào dịp phát động Tết trồng cây đầu tiên: “Vì lợi ích 10 năm ta phải trồng cây, vì lợi ích 100 năm ta phải trồng người.”

        Công việc “trồng người”, Bác rất coi trọng, nói rõ cho từng đối tượng. Ở bài viết này chỉ xin đề cập tới lĩnh vực Thể dục Thể Thao đóng góp vào công việc trọng đại là “trồng người”.

       Hình ảnh Bác rèn luyện thể dục thể thao, ta đã được gặp Bác ở các góc độ hoàn cảnh khác nhau. Bác hành quân đi bộ ở chiến khu Việt Bắc, Bác bơi trên sông, chơi bóng chuyền, tập võ cùng các cán bộ, chiến sỹ… Bác trồng rau, trồng cây ngày Tết, nuôi cá…

       Trong lĩnh vực thi ca, sự rèn luyện thể lực, trí lực thể hiện rõ trong tập “Nhật ký trong tù” Bác viết trong nhà tù của Tưởng Giới Thạch; đặc biệt bài Mới ra tù tập leo núi: “Núi ấp ôm mây, mây ấp núi

      Lòng sông gương sáng bụi không mờ

     Bồi hồi dạo bước Tây Phong lĩnh

      Trông lại trời Nam nhớ bạn xưa…”

       Bài thơ Mới ra tù, tập leo núi không nằm trong tập “Nhật kí trong tù”. Hồ Chí Minh viết bài thơ này khi vừa thoát khỏi nhà lao của chính quyền Tưởng Giới Thạch được ít lâu.

      Sách Vừa đi vừa kể chuyện của tác giả T.Lan kể lại: “Khi được tha, mắt Bác nhìn kém, chân bước khôngđược, Bác quyết tâm đi, mỗi ngày 10 bước, dù đau mà phải bò phải lết cũng phải được 10 bước mới thôi. Cuối cùng Bác chẳng những đi vững mà còn trèo được núi”.

          Thế của Bác trong bài thơ là đã đứng trên đỉnh núi thì mới thấy cảnh “Mây ấp núi”, mới thấy trọn vẹn cảnh “Lòng sông gương sáng bụi không mờ”.

         Đọc câu thơ cuối của bài thơ ta lại liên tưởng đến bài thơ Ức hữu (Nhớ bạn) trong tập thơ Nhật ký trong tù:

Ngày đi bạn tiễn đến bên sông

Hẹn bạn về khi lúa đỏ đồng

Nay gặt đã xong, cấy đã khắp

Quê nhà tôi vẫn chốn lao lung.

      

Bài thơ thật xúc động. Lòng nhớ thương bạn bè, quê hương đất nước, sự mong ngóng ngày trở về là một tình cảm sâu sắc của Hồ Chí Minh, tình cảm ấy được lặp đi lặp lại trong suốt bài thơ, trong đó bài thơ Mới ra tù, tập leo núi là một điển hình với lời nhắn gửi thật chân tình, tha thiết. Bài thơ là một bản tin ngắn thông báo để làm yên lòng đồng chí, đồng bào của mình nơi quê nhà.
       Mới ra tù, tập leo núi được xem như một dấu chấm kết thúc một chặng đường dài đầy chông gai và gian khổ trên bước đường hoạt động của Hồ Chí Minh và mở ra trước mắt Người một chặng đường mới mà Người đã chuẩn bị tinh thần để tham gia với lòng quyết tâm cao. Từ đỉnh núi, Người trông về trời Nam, bồi hồi nhớ lại cố nhân, những người bạn đang ráo riết chuẩn bị cho cuộc Cách Mạng tháng Tám sắp tới – thời khắc mà mọi người đang từng phút từng giây mong đợi để đi tới thắng lợi cuối cùng.

Cờ tướng là môn thể thao trí óc có truyền thống của dân tộc ta. Ngày Hội xuân nhiều nơi đều tổ chức hội cờ. Bác Hồ viết bài thơ về đánh cờ, một thú vui giải trí, nhưng Bác đã nâng tầm tư tưởng của việc đánh cờ thành chiến lược cách mạng. Bác xác định chiến thuật:

Phải nhìn cho rộng suy cho kỹ

Kiên quyết không ngừng thế tiến công

Lạc nước hai xe đành bỏ phí

Gặp thời một tốt cũng thành công”

 Như đã đề cập ở trên, bằng thơ của Bác, hình ảnh rèn luyện TDTT của Bác thường ngày đã được các nghệ sỹ ghi hình tuy rất khiêm tốn thể hiện sự nhận thức rất sâu sắc của Bác về vấn đề rèn luyện sức khỏe để phục vụ cho dân cho nước của mọi người.

Phong trào TDTT được Bác chỉ đạo sát sao, thể hiện qua các chủ trương, các đợt tiếp xúc với đoàn thể, tham dự các Đại hội TDTT của Bác.

           Trong cương lĩnh lịch sử của Mặt trận Việt Minh do Bác khởi thảo xác định rõ mục đích của thể dục thể thao là hướng tới phục vụ CON NGƯỜI. Bản cương lĩnh viết: “Cần phải khuyến khích và giúp đỡ nền thể dục thể thao quốc dân làm cho nòi giống thêm khỏe mạnh”. Sắc lệnh 14, 38 ban hành quý 1-1946; Lời hô hào toàn dân tập thể dục của Bác ngày 27-3-1946; Thư gửi Hội nghị Cán bộ TDTT toàn miền Bắc tháng 3-1960; Bài nói chuyện với cán bộ, giáo viên Trường Trung cấp TDTT Trung ương ngày 14-12-1961; Những lời căn dặn của Bác với công nhân, nông dân, cán bộ giảng dạy, giáo viên, học sinh, sinh viên… Những bài nói chuyện của Bác, các cuộc tiếp đón các đoàn thể thao nước ngoài…                                          

         Xin dẫn ra ba bức thư bác gửi:

         Ngày 9-11-1949, Bác Hồ gửi thư cho giáo viên và học viên lớp “Chuẩn bị tổng phản công” của Trường Trung học Lục quân Trần Quốc Tuấn nhân ngày khai giảng. Bác căn dặn học viên:
Luyện tập thân thể cho mạnh mẽ
Nghiên cứu kỹ thuật cho thông thạo
Trau dồi tinh thần cho vững chắc
Hun đúc đạo đức của người quân nhân cách mạng cho vững vàng.

(Báo Nhân dân số 326, ngày 21-1-1955; Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 7, Nxb Chính trị quốc gia, Hà Nội 2000, tr.456).
Ngày 24-10-1955, Bác gửi thư cho học sinh nhân ngày khai trường. Người nêu lên nội dung giáo dục toàn diện, trong đó coi trọng tất cả các mặt đức, trí, thể, mỹ:
- Thể dục: Làm cho thân thể khỏe mạnh, đồng thời cần giữ gìn vệ sinh và vệ sinh chung.
- Trí dục: Ôn lại những điều đã học, học thêm những tri thức mới;
- Mỹ dục: Để phân biệt cái gì là đẹp, cái gì là không đẹp.
- Đức dục: Là yêu Tổ quốc, yêu nhân dân, yêu lao động, yêu khoa học, yêu trọng của công.
(Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 8, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2000, tr.74).
Ngày 2-11-1956, Bác đến thăm Đại hội toàn quốc lần thứ II Đoàn Thanh niên cứu quốc. Nói chuyện với Đại hội, Bác căn dặn: Thanh niên phải gương mẫu 4 điểm:
1)- Giữ vững đạo đức cách mạng, khiêm tốn, cần cù, hăng hái, dũng cảm. Phải tránh tư tưởng kiêu ngạo, công thần, tự tư, tự lợi.
2)- Xung phong trong mọi công tác.
3)- Cố gắng học tập chính trị, văn hóa, nghề nghiệp để tiến bộ mãi.
4)- Luôn luôn rèn luyện thân thể cho khỏe mạnh. Khỏe mạnh thì mới có đủ sức để tham gia một cách dẻo dai bền bỉ những công việc ích nước lợi dân.
(Hồ Chí Minh: Toàn tập, Tập 8, Nxb Chính trị Quốc gia, Hà Nội 2000, tr.263-264).

           79 mùa xuân bác cùng hành quân với dân tộc để có ngày “Bắc Nam sum họp xuân nào vui hơn” đã thành hiện thực vào ngày 30-4-1975. Trên chặng đường hành quân, Bác luôn luôn khẳng định vấn đề sức khỏe cường thịnh thì đất nước mới phát triển. Ngành Thể dục thể thao nước nhà đã làm tốt lời chỉ bảo của Bác.

Nguyễn Cảnh Tuấn

Các tin đã đưa ngày: