Mỹ thuật thời phong kiến tự chủ

14/06/2016

Cha ông ta đã sản sinh ra nền văn hoá Đông Sơn rực rỡ với hàng ngàn hiện vật quý giá, vậy mà suốt 1000 năm Bắc thuộc tiếp đó, chúng ta không tìm thấy một di sản văn hoá gì đáng kể. Sở dĩ có tình trạng ấy là vì nhân dân ta đã phải sống hết sức cực khổ dưới ách áp bức bóc lột tàn tệ của bọn phong kiến phương Bắc, đặc biệt là chính sách đồng hoá (Hán hoá) của chúng đã kìm hãm sự phát triển của một nền văn hoá đang đi lên của dân tộc ta.

Cho đến khi Ngô Quyền thắng trận Bạch Đằng, lập nên nhà Ngô (939 - 967), và tiếp đến các nhà Đinh, Lê, Lý, Trần... đất nước được độc lập, Phật giáo được sùng mộ thì nghệ thuật mới có điều kiện phát triển. Giai đoạn đầu của nền phong kiến tự chủ, đất nước chưa thật yên, kinh tế kiệt quệ, chưa có điều kiện vật chất để kiến thiết xây dựng. Đến triều nhà Lý, bắt đầu từ năm 1009, kéo dài 216 năm trải qua 8 đời vua gọi là Lý Bát Đế, rồi nhà Trần tiếp nối từ 1226, trải qua 12 đời vua, kết thúc vào năm 1400. Trong thời gian gần 4 thế kỷ, nhà Lý và nhà Trần đã để lại một dấu ấn hết sức đậm nét trên nhiều lĩnh vực, trong đó có nghệ thuật kiến trúc. Nhà Lý phá quân Tống hùng mạnh, nhà Trần 3 lần chiến thắng quân Nguyên hung bạo đã kích thích lòng tự hào dân tộc, đồng thời cũng kích thích sự sáng tạo văn hoá nghệ thuật. Nhà Trần cũng như nhà Lý, không những coi trọng Phật giáo mà bản thân một số nhà vua vào lúc cuối đời cũng đi chùa tu hành như một vị tăng ni, nên nói đến nghệ thuật Lý - Trần là người ta nhắc đến một nền nghệ thuật chùa tháp nổi tiếng.

Thời kỳ nhà Lê (Lê Lợi) là giai đoạn dài nhất trong các triều đại phong kiến tự chủ, và cũng là thời kỳ xã hội có nhiều biến chuyển lớn nên từ Lê sơ đến Lê mạt, về tính chất nghệ thuật có sự khác nhau khá xa. Đạo phật, Đạo giáo bị công kích, nho giáo được tôn sùng. Do vậy, từ thời Hậu Lê (1428), chùa chiền không được quan tâm xây dựng mà chủ yếu phát triển kiến trúc đình làng.

Từ Lê mạt (1533) đến triều Nguyễn, bên cạnh nền nghệ thuật theo những mực thước triều đình quy định ngặt nghèo, nẩy sinh một nền nghệ thuật chạm khắc dân gian thể hiện cuộc sống tươi mát của người dân lao động và tinh thần đấu tranh giai cấp khá rõ nét.

Trên địa bàn Vĩnh Phúc, các di tích kiến trúc, điêu khắc và hội hoạ thời Lê (Lê Lợi) và thời Nguyễn còn giữ lại được đến nay khá phong phú.

Sách Văn hóa Dân gian Vĩnh Phúc

 

Các tin đã đưa ngày: