Kỹ thuật chế tác đồ đá

11/05/2016

Kỹ thuật chế tác đồ đá đã có từ thời kỳ văn hoá Sơn Vi tức văn hoá đồ đá cũ (hay đồ đá đẽo), nghĩa là có trước thời Hùng Vương hàng vạn năm. Năm 1983 rồi năm 2000, các nhà nghiên cứu đã tìm được ở Gò Đồn (xã Hải Lựu, Lập Thạch) những công cụ cuội ghè đẽo rất đẹp, những công cụ chặt rìa lưỡi dọc được làm từ cuội quarzit.

Đến đầu thời đại Hùng Vương, tức văn hoá Phùng Nguyên, kỹ thuật đồ đá mới đạt đến đỉnh cao, điêu luyện và tinh xảo. Riêng những di chỉ đá tìm thấy ở khu di chỉ Đồng Đậu thuộc Đông Hai, xã Minh Tân huyện Yên Lạc (nay là thị trấn Yên Lạc, huyện Yên Lạc) đã rất phong phú, đa dạng: rìu, bôn, đục bàn mài, khuôn, vòng, hoa tai, tên... Bảo tàng Vĩnh Phúc hiện đang lưu giữ và trưng bày gần 100 tiêu bản hiện vật về đồ trang sức của con người thời tiền sử, chủ yếu là đồ trang sức bằng đá.

Về loại hình, người Đồng Đậu đã biết dùng các đồ trang sức: vòng, tai, nhẫn, hạt chuỗi (nếu xâu thành xâu có thể là vòng trang sức đeo cổ, đeo tay, khuyên tai). Nếu so sánh với các loại đồ trang sức thông dụng mà con người hiện đại dùng ngày nay, thì tổ tiên ta xưa khoảng 3000 - 4000 trước cũng đã biết làm ra và sử dụng, tuy chỉ khác nhau về chất liệu. Ngày nay đồ trang sức chủ yếu được làm từ ngọc và kim loại quí như vàng, bạc... thì xưa chủ yếu là dùng đá.

Về kiểu dáng, vòng tay (chiếm số lượng nhiều nhất) gồm các kiểu có mặt cắt ngang hình chữ nhật dẹt, hình chữ D. Nhẫn mặt cắt hình bầu dục. Hạt chuỗi đều có hình ống. Nhìn chung mỗi loại hình đồ trang sức đều có kiểu dáng, kích cỡ phù hợp với yêu cầu và mục đích sử dụng để tạo nên vẻ đẹp tổng thể nhưng cũng rất hài hoà cho người dùng.

Về kỹ thuật chế tác đã đạt độ tinh vi. Sau khi chọn được nguyên liệu phù hợp, người thợ đá tiến hành đục, đẽo, gọt, mài tạo thành phác vật (tạo hình dáng đồ trang sức định làm). Từ phác vật họ dùng phương pháp khoan tách lõi tuỳ theo loại trang sức mà khoan loại lỗ to, nhỏ, độ dày mỏng khác nhau theo ý muốn. Khi tách bỏ được phần lõi thì hình dáng của đồ trang sức đã được định hình, sau đó họ mài nhẵn các bề mặt, rìa cạnh, cuối cùng đánh bóng, đồ trang sức được hoàn chỉnh.

Nhà sử học Hà Văn Tấn cho biết rằng khuyên tai đá thời kỳ văn hoá Phùng Nguyên là nguồn gốc của loại khuyên có mấu ở Đông Nam á. Và theo ông: “...Chúng ta có thể nhận định rằng Việt Nam là quê hương của khuyên tai có mấu. Vinh dự sáng tạo kiểu khuyên tai độc đáo này thuộc về những người thợ đá tài năng - chủ nhân văn hoá Phùng Nguyên

SÁCH VĂN HÓA DÂN GIAN VĨNH PHÚC

Các tin đã đưa ngày: