Làm đồ gốm

16/05/2016

Khi nền sản xuất nông nghiệp phát triển, năng suất tăng lên, con người đã có của ăn của để và cần có những đồ dùng nấu nướng thức ăn và chứa đựng những khẩu phần dư dật... Trên cơ sở đó nghề nặn gốm ra đời. Trong các di chỉ giai đoạn văn hoá Phùng Nguyên có nhiều mẫu vật, thuộc nhiều chủng loại, chứng tỏ đồ gốm đã phát triển tương đối phong phú bao gồm các loại đồ đựng và đồ nấu như: bát, đĩa, nồi, bình, vò, chậu v.v... Những đồ dùng này được tạo ra bằng kỹ thuật sử dụng bàn xoay, kiểu dáng đẹp, cân đối, hài hoà, với độ nung tương đối cao. Đến giai đoạn Đông Sơn, đồ gốm đã được nung tới hàng nghìn độ và rất cứng. Điều đáng chú ý là những hoa văn trên gốm ở giai đoạn Phùng Nguyên như hình tròn đồng tâm, hoa văn chữ S, tam giác, đường thẳng song song và tính đối xứng... đều được tôn trọng và nâng cao ở giai đoạn đồ đồng. Đó là sự chuyển tiếp có ý thức thẩm mỹ mang tính qui luật của sự phát triển từ thấp lên cao.

Những năm gần đây, kết quả khai quật khu di chỉ khảo cổ học Đồng Đậu (Yên Lạc) lại cho thấy thêm nhiều điều về kỹ thuật làm đồ gốm. Kể từ khi phát hiện (tháng 2/1962) đến nay, di chỉ khảo cổ học Đồng Đậu đã 6 lần khai quật. Kết quả các lần khai quật đều khẳng định di chỉ Đồng Đậu bao gồm 3 giai đoạn văn hoá phát triển liên tục kế tiếp nhau: Lớp dưới cùng thuộc giai đoạn văn hoá Phùng Nguyên, lớp giữa thuộc văn hoá Đồng Đậu, lớp trên cùng thuộc giai đoạn văn hoá Gò Mun. Cả ba giai đoạn đều có những di chỉ gốm.

Đồ gốm ở tầng văn hoá Phùng Nguyên được chế tác bằng bàn xoay, là loại gốm thô, xương gốm đen, phía ngoài phủ một lớp áo gốm mỏng màu hồng nhạt. Chất liệu gốm chủ yếu bằng đất sét có pha thêm tỷ lệ nhất định cát mịn làm cho đất bớt dính khi tạo hình và không biến dạng khi nung đất. Hoa văn trang trí gồm nhiều loại: vặn thừng, vặn chải, vặn chổ lỗ, khắc vạch chấm giải tạo thành những đồ án hoa văn sinh động.

Đồ gốm ở tầng văn hoá Đồng Đậu, về chất lượng, kiểu dáng và hoa văn trang trí có khác giai đoạn trước. Gốm thô giảm đi, gốm mịn tăng thêm, độ nung cao, gốm chắc, dày, có nhiều đồ đựng kích thước lớn. Hoa văn khắc vạch chấm giải đặc trưng của giai đoạn trước nay không còn, mà phổ biến là loại hoa văn kiểu khuông nhạc nhiều răng, chải thành các đồ án làn sóng, hình chữ S nối đuôi nhau, hình số 8, hình thừng bện. Hoa văn không những trang trí bên thân mà còn được trang trí cả phía trong thành miệng.

Đến tầng văn hoá Gò Mun (tầng trên cùng ở khu di chỉ Đồng Đậu), gốm đã có độ nung cao, gốm dày, cứng màu xám. Chất liệu vẫn là đất sét pha cát nhưng ở đây hạt cát được pha nhiều hơn, có khi lẫn sỏi. Vì vậy xương gốm thô, bên ngoài phủ một lớp áo mỏng, hoa văn trang trí chủ yếu là khắc vạch hình kỷ hà kết hợp với chấm giải, chấm tròn.

Đến giai đoạn Đông Sơn thì gốm hoàn toàn mang tính thực dụng, độ nung cao nên cứng khoẻ, dáng thấp, thành dầy, ít trang trí hoặc để trơn (những di vật gốm đào được ở Bình Xuyên, Yên Lạc chủ yếu là gốm thô, gốm trắng mốc kiểu Đường Cồ). Điều đó dễ hiểu. Bởi vì ở giai đoạn này, người Văn Lang chủ yếu tập trung vào trang trí trên đồ đồng.

Sách Văn hóa dân gian Vĩnh Phúc

Các tin đã đưa ngày: