Kỹ thuật trang trí

19/05/2016

Một trong những điểm nổi bật của đồ đồng thời Hùng Vương là sự trang trí hoa văn. Đại đa số các công cụ đồng thời kỳ này đều được trang trí bằng các loại hoạ tiết rất sinh động, phong phú. Đó là các hoa văn hình học hình người, hình thú vật, cảnh sinh hoạt xã hội v.v... thể hiện bằng những đường nét rất tinh tế, hợp lý có tính nghệ thuật cao.

Trang trí trên đồ đồng Đông Sơn đã tiến bộ vượt bậc và đạt đến đỉnh cao rạng rỡ của văn hoá đồ đồng. Hoa văn trang trí trên đồ đồng được bố cục một cách chặt chẽ hài hoà phù hợp với kiểu dáng đồ vật, nghĩa là những kết cấu, tổ hợp các hình trang trí rất ăn nhập với hình dáng bên ngoài của đồ vật làm cho đồ vật ấy thêm sinh động. Đặc biệt là trống đồng được trang trí hết sức phong phú. Có thể nói, đó là hình ảnh thu nhỏ của xã hội Văn Lang, là bản tổng hợp ghi lại đầy đủ những tri thức, những quan niệm và những mối quan hệ của người thời cổ.

ở Vĩnh Phúc, đến nay đã phát hiện được 2 chiếc trống đồng Đông Sơn. Chiếc thứ nhất tìm thấy ở xã Minh Quang (Bình Xuyên) năm 1999, trong khi  nhân dân đào mương làm thuỷ lợi. Trống này gọi là Trống đồng Minh Quang. Chiếc thứ hai đào được ở xã Đạo Trù (Lập Thạch nay thuộc huyện Tam Đảo) đầu năm 2000. Chiếc này gọi là Trống đồng Đạo Trù. Cả hai chiếc trống này đều thuộc nhóm Hê gơ I. Trống đồng Đạo Trù tang phình, thân hình nón. Mặt trống rộng 47 cm, chân trống rộng 46cm, cao 31 cm, trong đó tang cao 11 cm, thân cao l1cm, chân cao 9 cm. Mặt trống hơi chờm ra khỏi tang 0, 5 cm. Trống có 2 đôi quai trong, mỗi đôi 2 quai cách nhau 6 cm, bản quai rộng 2,5 cm.

Mặt, tang, thân và chân trống đều được trang trí hoa văn. Giữa mặt trống là hình mặt trời 12 tia nhọn, xen giữa các tia là hoạ tiết hình lông công biến điệu. Bao quanh ngôi sao có 11 vành hoa văn. Vành 1, 4, 8 và 11 là vành hoa văn vạch ngăn song song thường được gọi là văn răng lược. Vành 2, 3, 9 và 10 là các vành hoa văn vòng tròn kép đồng tâm. Vành 5 là vành hoa văn ô trám kép biến thể nối tiếp nhau. Vành 6 hoa văn bị mờ nhìn không rõ, có thể là hoa văn hình người múa hoá trang biến thể cách điệu cao, thường gọi là văn cờ bay. Vành 7 có 8 con chim mỏ dài đang bay, cánh xoè rộng, xen kẽ có 8 hình trâm chia thành nhóm, 2 chiếc một, cách đều nhau. Trên rìa mặt trống có 4 tượng cóc đứng ngược chiều kim đồng hồ. Giữa tang trống có một băng hoa văn gồm 4 vành, 2 vành giữa là vòng tròn kép đồng tâm, 2 vành hai bên là văn vạch ngắn kiểu răng lược.

Giữa thân trống cũng có một băng hoa văn, gồm 4 vành hoa băng giống như tang trống. Nối liền 2 băng hoa văn giữa tang trống và thân trống là những ô hoa văn trang trí dọc. Những ô hoa văn này cũng được trang trí thành nhóm 4 ô một trang trí giống hoa văn ở tang và thân trống, 2 ô giữa là văn vòng tròn kép đồng tâm, 2 ô hai bên là văn răng lược. Chân trống hơi choãi ra, ranh giới giữa thân và chân trống không rõ ràng, chỉ có một đường gờ nổi. Chân trống được trang trí hoa văn hình tam giác, có 3 lớp, giữa có vòng tròn, nhìn qua giống như kiểu hoa văn cánh sen.

Nhìn chung, các hình trang trí trên đồ đồng được thể hiện bằng kỹ thuật chạm khắc điêu luyện, thành thục. Những đường nét chân xác mà phóng khoáng, thể hiện đúng đề tài cần miêu tả. Hình hoạ tuy ước lệ, cách điệu song chính xác. Đường nét đơn giản khái quát, song vẫn thể hiện được cơ bản dáng điệu, thái độ, tình cảm của đối tượng miêu tả. Đó chính là nền móng cho những kiến thức rất cơ bản về nghệ thuật hội hoạ, trang trí dân gian.

Từ những vết tích tuy ít ỏi nhưng vô cùng quý giá từ thời xa xưa truyền về chúng ta có thể hình dung được trình độ phát triển cùng cuộc sống của tổ tiên ta trên vùng đất Vĩnh Phúc với kỹ thuật đúc đồng tinh xảo và một trình độ khá cao về điêu khắc, hội hoạ dân gian.

Sách Văn hóa Dân gian Vĩnh Phúc

 

Các tin đã đưa ngày: