Giữ nét đẹp văn hóa lễ hội truyền thống đầu xuân

04/03/2019

Là vùng đất có bề dày truyền thống cách mạng với nhiều di tích lịch sử văn hóa, hằng năm Vĩnh Phúc có nhiều lễ hội lớn, nhỏ được tổ chức, trong đó chủ yếu là lễ hội vào mùa xuân. Tuy nhiên, ở một số lễ hội, công tác tổ chức còn lúng túng, du khách còn bắt gặp những hình ảnh chưa đẹp mắt... đòi hỏi cần tăng cường hơn nữa công tác quản lý để lễ hội thực sự là dịp du xuân lành mạnh, ý nghĩa.

Với những thay đổi tích cực, lễ hội chọi trâu Hải Lựu đã hạn chế tình trạng lộn xộn,

để lại ấn tượng dẹp trong lòng người dân và du khách

Còn nhớ, khi mùa lễ hội xuân năm 2018 đi qua, Vĩnh Phúc có 2 lễ hội lớn là chọi trâu Hải Lựu, huyện Sông Lô và Đúc Bụt làng Phù Liễn, huyện Tam Dương bị Cục Văn hóa cơ sở, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch điểm tên vào danh sách “lễ hội nóng” và yêu cầu các địa phương phải có phương án thay đổi cách thức tổ chức phù hợp với quy định Nghị định số 110 của Chính phủ về quản lý lễ hội, nếu không sẽ phải ngừng tổ chức. Nguyên nhân được chỉ ra là do lễ hội chọi trâu vẫn để xảy ra tình trạng trâu chọi húc đổ hàng rào, khu vực hàng quán nhếch nhác, không niêm yết rõ ràng giá bán thịt trâu… Ở lễ hội Đúc Bụt làng Phù Liễn, ngoài vấn đề các nghi thức, nghi lễ cũng như các giá trị văn hóa không còn bảo lưu một cách đầy đủ, đúng với lễ hội khi xưa còn có màn cướp chiếu với hình ảnh phản cảm khi cả trăm người giẫm đạp lên nhau tranh cướp chiếu cói với niềm tin mãnh liệt vào lời tương truyền ai cướp được chiếu, nhất là chiếc chiếu có bó mạ xanh trên đầu thì sẽ sinh con trai.

Theo thống kê, Vĩnh Phúc hiện có hơn 100 lễ hội, trong đó, nhiều lễ hội lớn được tổ chức vào mùa xuân. Cùng với các chính sách khuyến khích bảo tồn lễ hội truyền thống của Đảng, Nhà nước, một số lễ hội được nghiên cứu, phục dựng lại càng làm phong phú thêm cho hoạt động lễ hội trên địa bàn toàn tỉnh, hướng tới mục tiêu giữ gìn, phát huy bản sắc văn hoá của dân tộc. Tuy nhiên, do nhiều nguyên nhân khiến không ít lễ hội đã nảy sinh bất cập trong công tác tổ chức, quản lý. Riêng trong năm 2018, thanh tra ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh đã tiến hành 23 cuộc kiểm tra, kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm các sai phạm, nhưng hình ảnh dòng người chen lấn, tranh cướp lộc, linh vật, cãi vã, thậm chí lao vào đánh nhau vẫn cứ tiếp diễn ở nhiều lễ hội… Và để gạt đi những “hạt sạn” này, trả lại ý nghĩa thực sự cho lễ hội không phải chuyện một sớm một chiều các địa phương có thể làm được.

Tại lễ hội Đúc Bụt làng Phù Liễn, hình ảnh dòng người xông vào cướp chiếu vẫn tái diễn

Sau một năm bị các ngành chức năng “điểm mặt”, Ban tổ chức lễ hội chọi trâu Hải Lựu đã có những đổi mới khi dành một khu vực riêng cho khách mời, tránh tình trạng lộn xộn, ra vào tự do như những năm trước; các chủ trâu phải cho trâu chọi vào khu vực giết mổ đã được bố trí và bán thịt trâu chọi theo mức giá bán trâu chọi. Cùng với đó, các biện pháp đảm bảo an ninh trật tự, an toàn xã hội, phòng chống cháy nổ, an toàn giao thông, ngăn chặn các hoạt động mê tín dị đoan, cờ bạc… được siết chặt đã góp phần làm nên hình ảnh mới cho lễ hội chọi trâu năm 2019 ở Hải Lựu, đem đến sự hài lòng cho số đông du khách. Thế nhưng, tại lễ hội Đúc Bụt làng Phù Liễn, mặc dù Ban tổ chức cũng đã chủ động xây dựng phương án chuyển đổi hình thức cướp chiếu thành nghi lễ rút chiếu tán lộc; bố trí thêm lực lượng đảm bảo an ninh trật tự trước, trong và sau lễ hội song khi lễ hội kết thúc, những hình ảnh phản cảm khi hàng trăm trai tráng, già trẻ cùng xông vào giẫm đạp lên nhau tranh đi cướp lại từng manh chiếu cói liên tục xuất hiện trên các phương tiện thông tin đại chúng khiến nhiều người phải bùi ngùi suy ngẫm khi giá trị thực sự của lễ hội dần bị biến tướng.

Qua tìm hiểu được biết, bước vào mùa lễ hội năm nay, ngành Văn hóa, Thể thao và Du lịch tiếp tục vào cuộc mạnh mẽ, từ đầu tư phục dựng kịch bản, vở diễn tái hiện lịch sử; tuyên truyền, giúp nhân dân cùng du khách khi đến với lễ hội hiểu được nguồn gốc, ý nghĩa và các nhân vật được thờ phụng, tôn vinh; nâng cao ý thức bảo tồn những phong tục tập quán tốt đẹp của dân tộc đến nâng cấp, tôn tạo các di tích xuống cấp trên địa bàn gắn với công tác thanh, kiểm tra, kịp thời ngăn chặn và xử lý nghiêm các sai phạm. Tuy nhiên, theo quan sát của chúng tôi, bên cạnh các lễ hội được tổ chức trang trọng, lành mạnh, đúng lễ nghi truyền thống, từ đầu năm đến nay vẫn có những lễ hội còn nặng về hình thức, làm giảm đi tính tôn nghiêm và những nét đẹp văn hoá trong hoạt động lễ hội. Một số địa phương chỉ chú trọng đến phần “lễ”, xem nhẹ phần “hội”, chưa thực sự quan tâm tới việc khai thác, bảo lưu những giá trị văn hoá đặc sắc của quê hương từ các diễn xướng, trò chơi dân gian.

Đáng nói, ở một số lễ hội, khu di tích, đền, chùa vẫn xảy ra những hành vi phi văn hóa khi ngay giữa chốn tôn nghiêm người dân chen lấn, xô đẩy cố đặt lễ chồng chất, không đúng nơi quy định; cài tiền lẻ vào các pho tượng, đốt hương, vàng mã tràn lan; nhiều người cố tình xóc thẻ hay nhờ "thầy" xem tướng số, vận hạn, khiến các “thầy” được thời cơ “hành nghề”, dịch vụ cúng thuê cũng có cơ hội “nở rộ”; không ít người, nhất là những nam thanh, nữ tú sẵn sàng diện bộ váy ngắn, hở hang đứng giữa di tích khấn vái, trêu đùa. Thêm nữa, mặc dù công tác tổ chức phân luồng giao thông cũng đã được lực lượng công an và các địa phương tập trung chỉ đạo nhưng do số lượng du khách đông tại một số lễ hội vẫn xảy ra tình trạng ùn tắc. Đối với công tác vệ sinh an toàn thực phẩm, dù chưa ghi nhận trường hợp ngộ độc thực phẩm nào tại lễ hội nhưng với tình trạng các đồ ăn sẵn không có nguồn gốc xuất xứ đang được bày bán khá phổ biến có thể tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn đối với bất cứ người dân và du khách nào khi tham gia lễ hội.

Không chỉ là nét sinh hoạt văn hoá cộng đồng, việc tổ chức lễ hội còn tạo thu nhập cho người dân bản địa từ các hoạt động dịch vụ như: Vận chuyển khách, trông giữ xe, bán hàng hoá, đồ lưu niệm, dịch vụ ăn uống, đồng thời, quảng bá văn hoá, là yếu tố thúc đẩy du lịch tỉnh nhà phát triển. Để “diện mạo” các lễ hội thực sự đẹp, không chỉ cần sự vào cuộc của các cơ quan chức năng, mà rất cần ý thức của chính mỗi người dân trong việc hiểu rõ ranh giới giữa tâm linh và mê tín dị đoan, hạn chế những hủ tục, từ đó, góp phần gìn giữ, phát huy những nét đẹp văn hóa vốn có, đảm bảo giá trị nhân văn sâu sắc của lễ hội.

 
Nguồn: vinhphuc.gov.vn
Các tin đã đưa ngày: