Khôi phục và phát triển làng nghề ở Vĩnh Phúc

30/07/2013

Tỉnh Vĩnh Phúc vốn là tỉnh nông nghiệp, từ nhiều đời nay, nhân dân luôn tranh thủ thời điểm nông nhàn để sản xuất thêm các mặt hàng thủ công, tạo nên các sản phẩm mỹ nghệ, công cụ lao động, dụng cụ sinh hoạt phục vụ đời sống cho bản thân và cung ứng cho những người có nhu cầu. 

Do có óc thẩm mỹ, có bàn tay khéo léo và sự cần cù, thông minh nên những sản phẩm họ làm ra không chỉ đẹp mắt mà còn bền và có tính sáng tạo. Bởi vậy, nhân dân ở nhiều vùng lân cận biết tiếng và mua về sử dụng. Lâu dần, tiếng lành đồn xa, uy tín của thợ thủ công làm mộc, đan lát, nghề tạc đá… của Vĩnh Phúc đã lan rộng nhiều địa phương, tỉnh thành. Nhu cầu đặt hàng ngày càng cao, trong làng một vài gia đình sản xuất không đáp ứng đủ nên nhiều gia đình khác vốn không là thợ cũng học nghề, sản xuất hàng thủ công, phục vụ nhu cầu người tiêu dùng. Đó là bước đầu hình thành các làng nghề truyền thống như Mộc Bích Chu, đá Hải Lựu, rèn Lý Nhân…ở Vĩnh Phúc.


Theo thống kê, Vĩnh Phúc đã từng có trên dưới 100 làng nghề khác nhau. Tuy thăng, trầm tuỳ từng giai đoạn nhưng làng nghề đã đem lại thu nhập và danh tiếng cho nhiều người thợ thủ công của các địa phương. Làng nghề bị yếu dần một phần do cơ chế quản lý bao cấp, một phần do ngày càng xuất hiện nhiều nguyên liệu mới, công nghệ hiện đại, sản xuất ra các mặt hàng thay thế hàng thủ công với nhiều tính năng vượt trội: độ chính xác cao, giá thành phải chăng…Tuy nhiên, hàng thủ công vẫn có những ưu điểm riêng của chúng: có cá tính, mộc mạc, mềm mại…và hơn cả là hàng thủ công được rất nhiều người  trong và ngoài nước ưa chuộng.

Ðứng trước tình trạng này, tỉnh Vĩnh Phúc đã xây dựng chương trình khôi phục và phát triển làng nghề theo hướng sản xuất thủ công mỹ nghệ và làm hàng xuất khẩu. Tỉnh đã chỉ đạo các địa phương cử lao động thủ công đi học tập kinh nghiệm sản xuất, tìm thị trường tại các làng nghề truyền thống nổi tiếng đang phát triển mạnh trên cả nước.

Làng nghề trạm khắc đá dân dụng ở xã Hải Lựu, huyện Lập Thạch, tỉnh Vĩnh Phúc đã cử đại diện vào TP Ðà Nẵng, đồng thời mời nghệ nhân làm đá mỹ nghệ Nguyễn Sang tới mở lớp dạy nghề tạc đá mỹ nghệ cho thanh niên trong làng. Ðược nghệ nhân Nguyễn Sang truyền thụ kỹ thuật chọn và tạc đá mỹ nghệ, các học viên đã nắm bắt được quy trình, kỹ năng tạc đá và áp dụng hiệu quả trong sản xuất đồ đá tại địa phương.

Sau thời gian học nghề 03 tháng, những thanh niên ở làng đá Hải Lựu đã tự tay pha đá, tạo hình, đục trạm những sản phẩm đá mỹ nghệ như: sư tử, lân, nghê và các tượng phật a di lặc, tượng thần nữ Chăm-pa không thua kém gì so với sản phẩm đá mỹ nghệ ở Ðà Nẵng.


Ðến nay, làng nghề đá Hải Lựu được khôi phục với hơn 500 lao động, có nhiều công ty vừa và nhỏ khai thác, sản xuất các sản phẩm từ đá Hải Lựu cung ứng nhu cầu của thị trường trong và nước. Tiêu biểu là: công ty TNHH Thanh Sơn và Tiến Thành đã đầu tư một số trang thiết bị hiện đại chuyên sản xuất đá mỹ nghệ phục vụ cho nhu cầu nội địa và xuất khẩu sang các nước Bắc Âu, Bắc Mỹ đem về cho làng đá Hải Lựu hàng trăm tỷ đồng/năm.

Cùng với việc khôi phục được làng nghề đá Hải Lựu, Vĩnh Phúc còn khôi phục được làng nghề mộc Thanh Lãng, huyện Bình Xuyên.

Tại đây có quỹ đất dành riêng cho việc phát triển làng nghề. Địa phương tuyển chọn những thợ mộc khéo của làng đi tiếp thu, học hỏi kinh nghiệm sản xuất mộc mỹ nghệ ở làng mộc Ðồng Kỵ, tỉnh Bắc Ninh. Đồng thời, lớp thợ mộc trẻ ở làng mộc Thanh Lãng phối hợp những thợ mộc lớn tuổi có nhiều kinh nghiệm, phục chế lại các họa tiết hoa văn ở những đình làng bị hư hỏng. Bên cạnh đó, các thợ mộc nơi đây vận dụng kiến thức, kỹ năng và kinh nghiệm tiếp thu được từ các bậc "tiền bối" trong làng, sản xuất được nhiều kiểu đồ gỗ cổ phục vụ cho khách hàng trong và ngoài tỉnh. Bình quân mỗi năm làng mộc Thanh Lãng đạt doanh thu hơn 100 tỷ đồng từ sản xuất nghề mộc.
Làng gốm Hương Canh, huyện Bình Xuyên cũng có thời gian bị mai một đang được vực dậy. Với nguồn kinh phí từ khôi phục và phát triển làng nghề, Vĩnh Phúc đã mở lớp dạy nghề sản xuất gốm mỹ nghệ cho 35 học viên ở làng gốm Hương Canh. "Vừa học vừa làm", các học viên lớp gốm mỹ nghệ của gia đình chị Thanh Nhạn đã sản xuất được gốm mỹ nghệ như: gạch hoa văn, ngói mũi hài và các tượng phật… được khách hàng gần xa ưa chuộng. Từ sản xuất đồ gốm mỹ nghệ, nghề gốm ở Hương Canh đã tiến tới sản xuất gốm trang trí nội thất xuất khẩu sang Nhật Bản và Bắc Mỹ đem lại doanh thu cao gấp 4,5 lần so với sản xuất gốm tiêu dùng nội địa. 


Bên cạnh việc khôi phục và phát triển những làng nghề trên, Vĩnh Phúc đã đón các nghệ nhân ở làng nghề đan lát Khả Ðào (tỉnh Hà Tây) và làng nghề đan lát Ngọc Ðồng (tỉnh Hà Nam) về mở lớp dạy nghề mây tre đan xuất khẩu cho hơn 5.000 học viên ở những làng nghề đan lát Triệu Ðề, Ðồng Ích, Văn Quán, Trung Kiên, Tam Hồng, Minh Quang, Tam Ðồng. Sau một thời gian học nghề mây tre đan xuất khẩu, các học viên đã trở thành nòng cốt cho việc khôi phục những làng nghề đan lát.
Hiện nay, hàng thủ công mỹ nghệ mây tre đang có thị trường tương đối lớn tại các nước Bắc Âu, Bắcddaxtr... Nếu có hướng đi đúng, hàng sản xuất đạt chất lượng cao và có khách hàng nhập khẩu thường xuyên, số lượng lớn sẽ đem lại thu nhập cao, ổn định cho những người thợ làng nghề mây tre đan.

Khôi phục và phát triển làng nghề ở Vĩnh Phúc theo hướng sản xuất hàng mỹ nghệ và hàng xuất khẩu không chỉ giúp cho Vĩnh Phúc phá được thế "thuần nông" mà còn góp phần từng bước công nghiệp hóa, hiện đại hóa nông nghiệp, nông thôn và góp phần phát triển du lịch - dịch vụ ở Vĩnh Phúc những năm tới đây. Tuy nhiên, việc tìm đầu ra ổn định cho các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tại các làng nghề đang là một câu hỏi đặt ra đối với những người thợ thủ công và các cấp, ngành hữu quan. Có giải quyết được vấn đề thị trường đầu ra mới đem lại sự phát triển lâu dài cho các làng nghề thủ công của cả nước nói chung và các làng nghề thủ công của tỉnh Vĩnh Phúc nói riêng. 

T.H

 

Các tin đã đưa ngày: