Từ Kim Tôn cổ tự đến Thiền viện Trúc lâm Tuệ Đức

10/12/2018

Thiền viện Trúc lâm Tuệ Đức được kiến tạo trên nền chùa cổ Kim Tôn thuộc xã Đồng Quế, huyện Sông Lô. Sau 10 năm khởi công xây dựng, đên nay công trình đã hoàn thành. Thiền viện Trúc lâm Tuệ Đức là sự kế thừa, phát huy những tinh hoa, giá trị từ con đường từ bi, trí tuệ của đạo Phật nói chung, của dòng thiền Trúc lâm nói riêng, góp phần bảo tồn và phát huy  giá trị di sản văn hóa thời Lý - Trần trên đất Vĩnh Phúc.

Dấu tích Kim Tôn cổ tự

Núi Hình Nhân nằm trên dãy Sáng Sơn thuộc địa phận thôn Thanh Tú, xã Đồng Quế, huyện Sông Lô. Từ đây quan sát về phía Tây Nam, xa có núi Hy Cương (Phú Thọ) làm tiền án, sông Lô uốn khúc qua địa phận xã Tam Sơn làm ngoại minh đường; gần hơn là các con suối nhỏ đổ từ thác Bay xuống hợp lưu với hệ thống sông suối chảy vòng phía sau tạo thành một vùng nước rộng lớn đổ ra sông Lô qua địa phận xã Phương Khoan như nội minh đường.

Tọa lạc trên núi Hình Nhân là khu vực đất cao ráo, dân gian gọi là Đồi Chùa, bởi lẽ, nơi đây đã từng có một đại danh lam cổ tự, gồm quần thể kiến trúc chùa - tháp. Đó là chùa - tháp Kim Tôn.

Cuốn “Lập Thạch Phong Thổ Ký” do Đốc học Vũ Lân, người xã Sơn Đông soạn dưới triều vua Thành Thái (1889 - 1907) có đoạn chép: “Núi Tháp Ly tại xã Quế Nham cao khoảng 70 - 80 trượng, trên có di tích tên thường gọi là chùa Kim Tôn, đến thời Thành Thái di tích chùa - tháp Kim Tôn đã thành phế tích”.

Trải qua thời gian, trong quá trình canh tác, nhân dân trong vùng đã tìm thấy trong phế tích này một số loại vật liệu xây dựng có thể khối lớn và trang trí kiến trúc đặc biệt tinh xảo mang đặc trưng nghệ thuật thời Trần.

Đặc biệt, năm 2009, Bảo tàng Lịch sử Việt Nam (nay là Bảo tàng Lịch sử quốc gia) phối hợp với Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Vĩnh Phúc tiến hành điều tra, khảo sát và thám sát khảo cổ học di tích chùa - tháp Kim Tôn. Kết quả đã xác định được một số dấu tích kiến trúc của chùa - tháp Kim Tôn cùng hàng trăm di vật, cung cấp thêm những tư liệu mới, đầy đủ hơn về quy mô, cấu trúc, tính chất, niên đại và các vấn đề có liên quan đến chùa -tháp Kim Tôn trong suốt quá trình tồn tại.

Kết quả khảo sát trên diện rộng quanh khu vực Đồi Chùa đã cung cấp thêm những tư liệu, bằng chứng xác thực về sự tồn tại của kiến trúc chùa - tháp Kim Tôn trong mối liên hệ với các di tích mang đậm dấu ấn văn hóa thời Trần ở Vĩnh Phúc (Tháp Bình Sơn và Tây Thiên) và các di tích thời Trần ở nước ta, góp phần thiết thực cho công tác trùng tu, tôn tạo và phục hồi di tích trong tương lai.

Thiền viện Trúc lâm Tuệ Đức – đóa sen bát nhã giữa mây trời Sông Lô

Chính điện Thiền viện Trúc lâm Tuệ Đức
Nhận thức được giá trị lịch sử, văn hóa quý báu của một công trình kiến trúc đã trở thành phế tích, nhân dân địa phương và ngành văn hóa Vĩnh Phúc cùng với Đại đức Thích Tỉnh Thuần (Phó trụ trì Thiền viện Trúc lâm Tây Thiên) đã tâm nguyện mong muốn tôn tạo chùa -tháp Kim Tôn, đồng thời, khởi công xây dựng tại nơi đây một công trình Phật giáo mang đậm phong cách Phật giáo thời Trần.

Tháng 4 năm 2010, Thiền viện Trúc lâm Tuệ Đức chính thức khởi công xây dựng thuận theo lối kiến trúc chùa  - tháp Việt Nam, trên diện tích gần 15 ha thuộc khu vực núi Hình Nhân, trong dãy núi Sáng - nơi phát hiện chùa tháp cổ Kim Tôn, thôn Thanh Tú, xã Đồng Quế, huyện Sông Lô.

Sau một thời gian xây dựng, đến nay, Thiền viện Trúc lâm Tuệ Đức đã hoàn thành. Tổng thể Thiền viện chia thành hai khu nội viện và ngoại viện với nhiều hạng mục chức năng khác nhau, bao gồm: Tam quan, chính điện, tổ đường, thiền đường, tăng đường, trai đường, khách đường, giảng đường, thư viện, khu thiền thất, khu ni xá, hoa viên, di hương đường..Tất cả các công trình được bố trí hài hòa với ý thức bảo tồn, giữ gìn cảnh quan thiên nhiên và môi trường sinh thái. Theo đó, Thiền viện có thể đáp ứng các nhu cầu căn bản về đời sống sinh hoạt cho tăng đoàn xuất gia, học hỏi, thực hành và truyền bá lời Phật dạy; cũng là nơi thích hợp để tổ chức các khóa tu thiền, sinh hoạt Phật pháp cho giới cư sĩ và đại chúng.

Sự hiện hữu của Thiền viện Trúc lâm Tuệ Đức không ngoài ý nguyện kế thừa, chia sẻ và phát huy những tinh hoa - giá trị cao qúy từ con đường từ bi, trí tuệ của đạo Phật nói chung, của dòng thiền Trúc Lâm Yên Tử nói riêng, góp phần tô đậm thêm mối liên hệ mật thiết giữa các giá trị cốt lõi của Phật giáo với những giá trị tinh thần truyền thống tốt đẹp của dân tộc, vốn hình thành từ ngàn đời trong diễn trình lịch sử - văn hóa Việt Nam, được trao truyền cho hôm nay và mai sau.

Mai Văn Trung

Các tin đã đưa ngày: