MIẾU CHÁM

01/12/2020

Miếu Chám thuộc địa danh thôn Chám, xã Định Trung, thành phố Vĩnh Yên. Thôn Chám trước đây có tên chữ là Sơn Lãm, là một trong 6 thôn (xóm) của làng Định Trung (còn có tên gọi khác là làng Quyết Trung), tổng Định Trung, huyện Tam Dương (năm 1903). Cũng giống như đa số các di tích trong vùng, miếu Chám thờ Lỗ Đinh Sơn thất vị Đại vương. Hiện ở Miếu Chám đang lưu giữ một cuốn ngọc phả được chép bằng chữ Hán có tiêu đề: “Trần triều Lỗ thị thất vị điển quân vị ngọc phả cổ truyền” (Ngọc phả về 7 vị tướng quân gia đình họ Lỗ thời Trần) được nhân dân 2 thôn Thượng Trù, Lương Phao, xã Quyết Trung tuân y bản chính sao lại vào năm Tự Đức thất niên tứ nguyệt sơ cửu nhật (tức ngày mồng 9 tháng 4 năm Tự Đức thứ 7 - 1853. Tương truyền, 7 vị tướng quân họ Lỗ đã có công giúp vua Trần đánh dẹp giặc Mông Cổ, bảo vệ đất nước, xóm làng.

        Miếu Chám, thôn Chám xã Định Trung, thành phố Vĩnh Yên là di tích chung thờ Lỗ Đinh Sơn thất vị đại vương của 3 thôn: Lương Phao, Thượng Trù, Sơn Lãm làng Định Trung xưa được các triều đại phong kiến sắc phong chuẩn cho được thờ phụng). Miếu được xây dựng từ lâu và đã trải qua nhiều lần tu sửa lớn nhỏ.Tuy nhiên hiện nay chưa tìm thấy tài liệu xác định được chính xác năm xây dựng. Căn cứ vào kiểu dáng quy mô kiến trúc còn lưu giữ được thì bước đầu khẳng định miếu Chám được xây dựng vào thời Nguyễn (thế kỷ XIX). Năm 2011 - 2012 nhân dân hưng công xây dựng tường bao, trụ biểu, tôn tạo khuôn viên cho di tích, sửa lại phần mái, còn kiến trúc cổ của miếu vẫn giữ nguyên.

        Miếu được xây dựng trên khuôn viên đất rộng khoảng 702,6m2 ở vị trí giữa thôn nhìn ra cánh đồng nhỏ của thôn, giống với hầu hết các kiến trúc miếu khác.Miếu Chám cũng có quy mô không lớn với hai gian thờ dọc.

        Miếu có chiều dọc là 9,6m và bề ngang là 6,1m với diện tích là 58,56m2, và khoảng sân rộng 15,7m và sâu 24,6m ở phía trước với diện tích 386,22m2. Kết cấu các bộ vì của miếu Chám được làm theo kiểu “chồng rường - giá chiêng”, liên kết phía dưới theo kiểu “thượng kẻ truyền - hạ bẩy hiên” tức là thân các kẻ truyền dạng “cổ ngỗng” nối từ cột xà xuống cột quân (hiên), còn bẩy ăn vào cột quân một đầu tì vào xà nách, một đầu vươn ra đỡ mái hiên. Kiểu liên kết linh hoạt này vừa đảm bảo sự chắc chắn đỡ mái, vừa tọa nên sự thanh thoát, nhẹ nhàng. Riêng bộ vì của gian giữa do đảm nhiệm chức năng của thượng cung cho nên được cấu tạo theo kiểu “chồng rường, ván mê” tức là các con rường nằm chồng song song với nhau tạo thành ván mê (cốn mê), mặt phía ngoài trang trí chạm khắc “lưỡng long chầu nguyệt”, bên dưới là cửa khám có 4 cánh bức bàn “chốt lật” tạo không gian thâm nghiêm, linh thiêng nơi thần ngự. Hai bên khám là vì nách cũng được tạo bởi các cốn mê có trang trí rồng mang phong cách đặc trưng thời nguyễn với chân có 5 móng, đuôi tạo vòng xoắn âm dương,…

        Trong miếu Chám còn giữ lại một số di vật, cổ vật có giá trị về khoa học lịch sử như: Ngai thờ bằng gỗ (thế kỷ XIX), trong lòng ngai đặt bài vị có dòng thánh tâm chữ Hán ghi duệ hiệu của thần: “Lỗ Đinh sơn thất vị đại vương an đối từ hạ”; 02 đạo sắc phong chữ Hán, niên đại Khải Định nhị niên tam nguyệt thập bát nhật (ngày 18 tháng 3 năm Khải Định thứ 2 - 1917) và niên đại Khải Định cửu niên, thất nguyệt, nhị thập ngũ nhật (ngày 25 tháng 7 năm Khải Định thứ 9 - 1924. Ngoài ra còn cóán gian, kiệu, bát hương và một số đồ thờ khác.

Miếu Chám mặc dù có quy mô kiến trúc nhỏ song Miếu Chám vẫn còn lưu giữ được một số chi tiết kiến trúc thời Nguyễn (thế kỷ XIX) và các di vật, cổ vật có giá trị.Đồng thời đây là nơi tập trung sinh hoạt văn hoá của người dân địa phương, là không gian tổ chức các lễ hội truyền thống cũng như bảo lưu nhiều giá trị văn hoá phi vật thể khác.Căn cứ Luật Di sản văn hoá nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt Nam; Căn cứ vào những giá trị hiện có cùng nguyện vọng của chính quyền, nhân dân thôn Chám, xã Định Trung, miếu Chám đã được UBND tỉnh Vĩnh Phúc xếp hạng là di tích lịch sử văn hóa cấp tỉnh năm 2014.

Miếu Chám hiện nay phần nào đảm bảo phục vụ nhu cầu sinh hoạt văn hoá lâu dài của người dân địa phương, tuy nhiên một số cấu kiện gỗ của kiến trúc gốc đang xuống cấp. Để bảo tồn và phát huy giá trị di sản văn hóa của di tích, miếu Chámđã được đưa vào danh mục hỗ trợ đầu tư tu bổ theo Nghị quyết số 71/2019/NQ-HĐND ngày 23/10/2019 của Hội đồng nhân dân tỉnh Vĩnh Phúc.

Linh Ngã

(Phòng QLDSVH-Sở VHTTDL VP)

 

Các tin đã đưa ngày: