Lễ hội ngày thánh hóa ở xã Cao Minh

11/12/2019

Ba làng Linh Cuông, Kẻ Kiêu, An Điềm xưa, nay là 3 thôn Cao Quang, Đức Cung, Yên Điềm đều có đình thờ Xa Lai đại vương, tương truyền là tướng của Hai Bà Trưng, có công dẹp giặc cứu dân giúp nước.

 Vào ngày rằm tháng giêng âm lịch, cả 3 làng lại mở hội kỷ niệm ngày thánh hoá. Lễ hội được tổ chức ở cả 3 ngôi đình của 3 làng. Xưa truyền lại rằng, Cao Quang là anh cả, giữ vị trí mệnh bái, Yên Điềm, Đức Cung là em – bồi tế ngang hàng. Đình Cao Quang cũng là ngôi đình Cả, lớn nhất trong tất cả các đình thờ Xa Lai đại vương trong vùng (đình Cao Quang đã được xếp hạng di tích Quốc gia).

 Trước đây, lễ hội 3 làng thường kéo dài từ ngày 12 đến ngày 15 tháng giêng (âm lịch) tổ chức thành hội lớn 3 năm một lần. Ngày 12 cả ba làng rước kiệu của làng mình lên miếu Thượng (thuộc thôn Cao Quang). Đoàn rước mỗi làng gồm có: Đội cờ thần đi đầu, tiếp theo là đội bát âm, chiêng, trống, đội bát bửu, chấp kích. Tiếp theo đến một đội múa bồng và múa lân. Sau là “chấp lệnh” cầm trống khẩu đi trước kiệu để ra hiệu lệnh cho đội khênh kiệu. Sau kiệu là quan viên lý dịch và dân chúng theo rước.

  Kiệu rước văn, trên có lễ vật là cỗ bánh dày cùng hương đăng phẩm oản.

  Tới miếu Thượng thì sắp hàng làm lễ. Cao Quang giữ vị trí mệnh bái, lễ vật được tiến lên trên thượng cung, để ở vị trí cao nhất làm lễ trên. Yên Điềm và Đức Cung là bậc dưới. Cao Quang là chủ tế, sau là Yên Điềm và Đức Cung làm bồi tế ngang hàng, mười người quan viên tiến sau theo hai hàng hai bên theo hiệu lệnh điều khiển của hai vị Đông xướng và Tây xướng.

 Thực hiện nghi thức tế 3 tuần ngay trên miếu Thượng. Chúc văn cũng được đọc và hoá ngay tại đây. Sau đó ông từ miếu Thượng nhấc ba bát hương vào ba kiệu cho ba làng theo thứ tự Cao Quang, Yên Điềm, Đức Cung. Các làng lại rước kiệu thánh về đình làng mình. Kiệu hạ, ông từ đình ra đón bát hương tiến lên cung. Làng nào làm lễ ở đình làng ấy rồi sau đó mở ra các trò chơi vui nhộn tạo thành một khung cảnh rất náo nức ở cả ba làng.

Trò chơi dân gian trong lễ hội ở Cao Quang, Yên Điềm, Đức Cung thường có rất nhiều trò như: Vật, bịt mắt bắt dê, bắt vịt, bắt chạch trong chum, đập nồi, đu cây, cờ bỏi, đi xe đạp đốt pháo, bịt mắt vẽ đuôi lợn... Đa số là các trò chơi hết sức vui nhộn, hài hước.

Tiêu biểu như trò “bịt mắt vẽ đuôi lợn”, người ta vẽ hình mấy con lợn lên tường, chọn người chơi bịt mắt lại, cho cầm phấn, gạch non hay que than rồi quay tròn một vòng, người chơi phải vẽ đuôi lợn nghoằn nghèo vào bức tường trước mặt, phải áng chừng sao cho vẽ đúng đuôi con lợn. Đây là trò chơi gây cười nhất, vì những cái đuôi lợn thường không được vẽ đúng chỗ. Người tham gia cổ vũ bên ngoài cũng có thú vui chỉ trỏ hướng dẫn sai, khiến người chơi vẽ đuôi lợn lên đầu.......

 Một trò nữa cũng khá độc đáo là trò “đi xe đạp đốt pháo”. Có lẽ trò này xuất hiện từ khi xe đạp trở nên phổ biến ở Việt Nam cho đến khi lệnh cấm đốt pháo có hiệu lực. Người ta treo các bánh pháo thành dãy ở hai bên một đoạn đường dốc thoải thấp. Người chơi cho xe thả dốc đồng thời đánh diêm đốt pháo. Trò chơi này thường đòi hỏi những người đi xe thạo, khéo léo, không phải ai cũng chơi được, nhưng lại được trẻ em rất thích thú, tán thưởng.

Trò đập nồi cũng hấp dẫn không kém, người ta sang Hiển Lễ mua những chiếc nồi đất nhỏ, bỏ tro, nước, đất...(sạch) vào trong nồi rồi treo thành một dây vừa tầm người chơi. Người chơi bịt mắt cầm gậy lựa đánh cho vỡ nồi để lấy thưởng. Có người bị ướt, bị tro đen nhẻm khi nồi vỡ... Trò này vừa gây cười vừa khiến đám đông tản ra vì sợ ướt, bẩn rồi lại chụm vào vì háo hức rất vui vẻ.

Ngày nay do nhiều điều kiện, ba làng không còn tổ chức rước kiệu nữa mà chỉ tổ chức tế lễ và các trò vui ở làng mình. Thường lệ vẫn cứ 3 năm mở hội, sau nghi thức tế lễ là các hoạt động văn hoá văn nghệ, các trò chơi, thể thao...

Hoàng Lĩnh

Các tin đã đưa ngày: